Użytkownik

Zaloguj

Zarejestruj

Sekcje

APPLiA POLSKA

Ekoprojekt to nie prawo do naprawy – wymogi szczegółowe cz. II

Ekoprojekt to nie prawo do naprawy

Radosław Maj kierownik projektów, związek producentów AGD APPLiA Polska 

W grudniu ubiegłego roku weszły w życie rozporządzenia dotyczące bezpośrednio dziesięciu grup sprzętu elektrycznego. Wszystkie stanowią zestawy indywidualnych wymogów informacyjno-wydajnościowych, określanych ogólnie jako wymogi ekoprojektu. W praktyce produkt przed wprowadzeniem po raz pierwszy na rynek unijny będzie musiał spełniać dany pakiet kryteriów określonych dla swojej grupy, które wprowadzane będą dwuetapowo w odstępie dwóch lat.

Pierwsze obowiązki pojawią się w 2021 r., a kolejne w 2023 lub 2024 r. Sama definicja momentu zależy od specyfiki łańcucha dostaw, ale często ustala się ją jako datę wystawienia faktury od producenta lub importera do dalszej dystrybucji. W poprzednim wydaniu „InfoMarketu” opisane zostały wymogi wspólne dla wszystkich rozporządzeń, które dotyczą obowiązków udostępniania części zamiennych i informacji o naprawie. Poniżej osobno opisane zostaną pozostałe obowiązki, czyli te indywidualne dla każdej z grup. Wraz z publikacją wspomnianych rozporządzeń ekoprojektu sześć grup produktowych otrzymało przepisy dotyczące nowej etykiety energetycznej: chłodziarki, pralki i pralkosuszarki, zmywarki, TV oraz oświetlenie. Ich terminy pokrywają się z pierwszym etapem wymogów ekoprojektu, czyli 1 marca 2021 r. w wypadku AGD i TV oraz 1 września 2021 r. w wypadku oświetlenia.

Wyświetlacze, a więc TV i monitory

Roczne zużycie energii elektrycznej przez telewizory, monitory i cyfrowe wyświetlacze przeznaczone do przekazu treści w 2030 r. zbliży się do wielkości 100 TWh. Według szacunków nowe unijne rozporządzenie nr 2019/2021, ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla wyświetlaczy elektronicznych, wraz z towarzyszącym mu rozporządzeniem dotyczącym etykietowania energetycznego przyniesie szacunkowe zmniejszenie całkowitego zużycia energii o 39 proc. rocznie, poczynając od 2030 r.

Zgodnie z definicją wyświetlacz elektroniczny oznacza ekran wyświetlacza i towarzyszące mu układy elektroniczne, których podstawową funkcją jest pokazywanie informacji wizualnych ze źródeł połączonych przewodowo lub bezprzewodowo.

Nowe wymogi nie dotyczą jednak m.in. wyświetlaczy poniżej 100 cm2 powierzchni czy wyświetlaczy, które są komponentami lub podzespołami produktów objętych innymi przepisami ekoprojektowania (np. w lodówkach). Jeden z zapisów mówi, że zużycie energii przez produkt ani żaden inny z deklarowanych parametrów nie może ulec pogorszeniu po aktualizacji oprogramowania. Z kolei aktualizacja oprogramowania nie może nigdy skutkować zmianą parametrów działania produktu w sposób, który powoduje jego niezgodność z wymogami dotyczącymi ekoprojektu.

Do tego dochodzą szczegółowe limity wskaźnika efektywności energetycznej, określone na 90 proc. od 1 marca 2021 r. oraz 75 proc. od 1 marca 2023 r. W ramach wymogów funkcjonalnych opisane są wymogi m.in. dla menu ustawień obowiązkowych i menu konfiguracji, współczynnik maksymalnej luminancji bieli oraz automatyczne tryby wyłączenia oraz czuwania. Nowością w wypadku wyświetlaczy (i tylko w tej grupie produktowej) jest obowiązkowe oznakowanie komponentów znakami określającymi rodzaj tworzywa sztucznego (wg rodzaju użytego polimeru). W obudowach oraz podstawach zakazano także użycia fluorowcowanych środków zmniejszających palność. Dodatkowe logo „Zawiera kadm” lub „Bezkadmowy” musi być trwale przymocowane od wewnątrz na panelu wyświetlacza. W karcie produktu należy także wskazać informacje dotyczące minimalnej gwarantowanej dostępności aktualizacji oprogramowania i oprogramowania układowego, dostępności części zamiennych i serwisowania.

Wyświetlacze, a więc TV i monitory

Wymogi dotyczące ekoprojektu i efektywności energetycznej dla zmywarek do naczyń są jednymi z najbardziej ambitnych. Wynika to z faktu, iż od 2024 roku wycofana będzie z produkcji klasa A+.

Wyświetlacze, a więc TV i monitory
Wyświetlacze, a więc TV i monitory

Chłodziarki oraz chłodziarki z funkcją sprzedaży bezpośredniej

Rozporządzenia nr 2019/2019 oraz 2019/2024 z 1 października 2019 r., ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla chłodnictwa oraz urządzeń chłodniczych z funkcją sprzedaży bezpośredniej, wprowadzają liczne szczegółowe wymogi dla tych grup produktów. Ustanowione od 1 marca 2021 r. wymogi dotyczące maksymalnego zużycia prądu zostaną dodatkowo zmniejszone o 20 proc. od roku 2024. De facto będzie to wycofanie z produkcji sprzętu należącego do obecnej klasy A+. Z kolei wymogi funkcjonalne to m.in.:

  • automatyczne wyłączanie funkcji szybkiego zamrażania po 72 h,
  • automatyczne wyłączanie ustawień zimowych, odpowiednie oznaczenie komór symbolami,
  • w przypadku komory czterogwiazdkowej zdolność zamrażania musi być taka, aby czas mrożenia potrzebny do obniżenia temperatury małego ładunku (3,5 kg/100 l) z +25 do –18 °C przy temperaturze otoczenia 25 °C był mniejszy lub równy 18,5 h.

Osobny zestaw to wymogi informacyjne, zwykle do ujęcia w instrukcji obsługi.

Zmywarki do naczyń

Rozporządzenie nr 2019/2022 z 1 października 2019 r., ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla zmywarek do naczyń, jest jednym z najambitniejszych w wypadku efektywności energetycznej, bo od roku 2024 wycofa z produkcji klasę A+. Wymogi funkcjonalne od 1 marca 2021 r. to m.in. obowiązkowy oznaczony program „eko” na wyświetlaczu oraz zakaz używania określonych zwrotów, takich jak „normalny”, „codzienny”, „zwykły” i „standardowy” w odniesieniu do nazw programów zmywarek. Wśród obowiązków informacyjnych warto wymienić np. obowiązek umieszczania tekstu o tym, że program „eko” jest odpowiedni do zmywania normalnie zabrudzonych naczyń, lub dotyczącego prawidłowego załadowania i głównych konsekwencji wynikających z nieprawidłowego załadowania czy że ręczne płukanie wstępne prowadzi do wzrostu zużycia wody oraz energii i nie jest zalecane.

Pralki oraz pralkosuszarki

Rozporządzenie nr 2019/2023 z 1 października 2019 r. dotyczące ekoprojektu dla pralek i pralkosuszarek ograniczy maksymalne zużycie prądu o ok 14 proc. od roku 2024. Wprowadzi także nocny cykl prania do mierzenia wydajności urządzenia – „eko 40–60” z czasem trwania maksymalnie do 240 min. W ramach wymogów funkcjonalnych określono m.in. maksymalne zużycie wody, minimalną efektywność prania, płukania oraz suszenia. Podobnie jak w innych grupach produktowych producenci muszą zapewnić dostarczanie konsumentowi konkretnych informacji związanych z użytkowaniem przyjaznym dla środowiska, np. obowiązkowa jest wzmianka, że najefektywniejszymi programami pod względem zużycia energii i wody są na ogół te, które są wykonywane w niższych temperaturach i przez dłuższy czas, czy instrukcje dotyczące sposobu znalezienia informacji o modelu w bazie danych o produktach (EPREL).

Źródła światła i osprzęt sterujący

Roczne zużycie energii elektrycznej na terenie Unii przez oświetlenie będące przedmiotem rozporządzenia ekoprojektu to 336 TWh, czyli dwukrotne roczne zużycie prądu w Polsce. To także ponad 12 proc. ogólnego zużycia energii elektrycznej w całej UE.

Opublikowane w grudniu Rozporządzenie Komisji UE nr 2019/2020 z dnia 1 października 2019 r. ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla źródeł światła i oddzielnego osprzętu sterującego uchyla „stare” rozporządzenia (nr 244/2009, nr 245/2009 i nr 1194/2012) w dniem 1 września 2021 r. Z tą samą datą zaczną obowiązywać szczegółowe wymogi dotyczące efektywności energetycznej (zadeklarowane zużycie energii przez źródło światła nie może przekraczać maksymalnej dozwolonej mocy obliczanej zgodnie z wzorami z przepisów), wymogi w zakresie funkcjonalności (m.in. oddawanie barw, jednolitość barw, współczynnik przesuwu fazowego, współczynnik trwałości) oraz wymogi informacyjne do umieszczenia na samym źródle światła lub w widoczny sposób na opakowaniu. Co więcej, konkretne pozycje muszą być umieszczone po tej stronie opakowania, która ma być zwrócona w kierunku potencjalnego nabywcy. Do tego dochodzą informacje, które należy umieścić w sposób widoczny na ogólnodostępnej stronie internetowej producenta, importera lub upoważnionego przedstawiciela. Lista zastosowań wyjątkowych, które wyłączają źródła światła lub osprzęt sterujący spod tych obowiązków, jest długa (załącznik nr 3 rozporządzenia).

Należą do niej m.in. produkty zasilane baterią, w tym latarki, telefony z wbudowaną latarką, zabawki zawierające źródło światła, lampy biurkowe zasilane jedynie bateriami czy solarne lampy ogrodowe.

Co istotne, niektóre wymogi mają również zastosowanie do źródeł światła i osprzętu montowanych do innego produktu. Na potrzeby zgodności i weryfikacji zgodności z wymogami rozporządzenia pomiary i obliczenia wykonuje się przy użyciu zharmonizowanych norm, których numery referencyjne zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Źródła światła

Ponad 12 proc. z ogólnego zużycia energii elektrycznej w całej UE generuje sprzęt oświetleniowy. Oszczędności w tej grupie wynikające z ekoprojektu to aż 336 TWh! To niemal dwukrotne roczne zużycie energii w Polsce.

Źródła światła
Źródła światła

Sprzęt spawalniczy do użytku profesjonalnego

Nową grupą włączoną w regulacje ekoprojektu jest sprzęt spawalniczy. Szacuje się, że do 2030 r. wymogi zawarte w rozporządzeniu dla spawarek nr 2019/1784 przyczynią się do osiągnięcia rocznych oszczędności energii w wysokości 1,09 TWh przy prognozowanym zużyciu 6 TWh w razie braku działań. Przepisy mają zastosowanie do elektrycznych urządzeń spawalniczych typu B2B (a więc do użytku profesjonalnego) sprzedawanych w UE, wykorzystywanych m.in. w budownictwie, energetyce czy transporcie. Zaliczono do nich produkty stacjonarne lub przenośne używane do ręcznego, automatycznego lub półautomatycznego spawania oraz lutowania.

Sprzęt spawalniczy

Zasilacze zewnętrzne, do 250 W

Kolejną grupą, która otrzymała nowe przepisy, są zasilacze zewnętrzne, zwane potocznie ładowarkami. Wymogi wprowadzone Rozporządzeniem Komisji (UE) nr 2019/1782 zaczną obowiązywać najwcześniej ze wszystkich 10 grup produktowych, bo już 1 kwietnia 2020 r. Urządzenie należy zaliczyć do tej kategorii, jeżeli spełnia ono jednocześnie sześć poniższych kryteriów:

  • jest zaprojektowane do przetwarzania prądu przemiennego pobieranego z sieci zasilającej na co najmniej jedno niższe napięcie wyjściowe prądu stałego lub przemiennego;
  • jest używane z co najmniej jednym oddzielnym urządzeniem, które stanowi odbiornik podstawowy;
  • jest umieszczone w obudowie fizycznie oddzielnej od urządzenia lub urządzeń, które stanowią odbiornik podstawowy;
  • jest połączone z urządzeniem lub urządzeniami, które stanowią odbiornik podstawowy, za pomocą rozłączanych lub stałych połączeń elektrycznych typu wtyk-gniazdo, kabli, przewodów połączeniowych lub innego rodzaju przewodów instalacji elektrycznej;
  • ma znamionową moc wyjściową nieprzekraczającą 250 watów;
  • jest używane z elektrycznymi i elektronicznymi urządzeniami gospodarstwa domowego i wyposażenia biurowego wymienionymi w załączniku nr I rozporządzenia dotyczącego zasilaczy.

Od 1 kwietnia 2020 r. sprzęt ten musi spełniać wymogi maksymalnego zużycia energii w stanie bez obciążenia oraz minimalnej średniej sprawności podczas pracy określone w załączniku nr 2 wspomnianego rozporządzenia. Sprawność czynna to średnia wydajność, gdy zasilacz jest podłączony do urządzenia, na przykład laptopa, gdy jest ono używane. Pobór mocy bez obciążenia to energia pobierana, gdy zasilacz jest podłączony do gniazdka elektrycznego, ale nie jest podłączony do urządzenia.

Do tego dochodzą nowe elementy informacyjne do umieszczenia na tabliczce znamionowej, w dokumentacji technicznej oraz w instrukcji obsługi. 1 kwietnia 2020 r. nowe przepisy anulują stare rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla ładowarek nr 278/2009.

Silniki elektryczne i układy regulacji

Systemy napędzane silnikami elektrycznymi zużywają około połowy energii elektrycznej produkowanej w Unii. Stare rozporządzenie ekoprojektu dla silników nr 640/2009 pozwoli zaoszczędzić do roku 2030 aż 102 TWh energii rocznie. Nowe rozporządzenie dla silników i układów bezstopniowej regulacji 2019/1781, które z dniem 1 lipca 2021 r. je zastąpi, pozwoli na dodatkowe 10 TWh rocznych oszczędności.

Oprócz objętych do tej pory regulacjami silników indukcyjnych jednobiegowych oraz trójfazowych 50 Hz lub 50/60 Hz przepisy będą dotyczyły także kilku silników indukcyjnych, które wcześniej nie były objęte regulacjami, w tym mniejsze silniki (od 120 W do 750 W), większe silniki (od 375 kW do 1000 kW), silniki 8-biegunowe 60 Hz i silniki jednofazowe (te ostatnie dopiero od lipca 2023 r.). Poziom wymagań wzrośnie, ponieważ silniki trójfazowe o mocy znamionowej między 0,75 kW a 1000 kW muszą osiągnąć poziom IE3 do lipca 2021 r. Silniki o mocy od 75 kW do 200 kW muszą spełniać wymagania poziomu IE4 od lipca 2024 r.

Silniki elektryczne

Nowe unijne rozporządzenie nr 2019/2021 ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla wyświetlaczy elektronicznych przyniesie zmniejszenie całkowitego zużycia energii o szacunkowe 39 proc. rocznie, poczynając od 2030 r.

Silniki elektryczne
Silniki elektryczne

Transformatory o minimalnej mocy 1 kVA

Nowe rozporządzenie dla transofmatorów nr 2019/1783 ustanawia wymogi dotyczące ekoprojektu odnośnie do wprowadzania do obrotu lub oddawania do użytku transformatorów elektroenergetycznych o minimalnej mocy znamionowej wynoszącej 1 kVA wykorzystywanych w sieciach przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej 50 Hz lub do zastosowań przemysłowych. Wszystkie transformatory elektroenergetyczne średniej i dużej mocy, niezależnie od tego, kiedy zostały po raz pierwszy wprowadzone do obrotu lub oddane do użytku, muszą być poddawane ponownej ocenie zgodności z nowymi wymogami, jeżeli będzie miała miejsce wymiana rdzenia lub jego części oraz wymiana pełnego uzwojenia lub większej liczby pełnych uzwojeń.

Od 1 lipca 2021 r. regulacja wprowadza nowe wymogi dotyczące strat obciążeniowych, strat stanu jałowego oraz maksymalnej sprawności dla suchych oraz olejowych transformatorów elektroenergetycznych.

Rozporządzenie Komisji (UE) 2019/1782 z dnia 1 października 2019 r. ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla zasilaczy zewnętrznych na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 278/2009, Dz. UE nr L 272 z dn. 25.10.2019.

2019-12-30

Kontakt z redakcją

Zapisz się do newslettera

© 2020 InfoMarket