Użytkownik

Zaloguj

Zarejestruj

Sekcje

NARZĘDZIA I PRZYRZĄDY

Bezpieczeństwo i precyzja w pracy elektryka

Bezpieczeństwo

Wybór odpowiedniego narzędzia ma duże znacznie dla szybkości i skuteczności prowadzonych prac montażowych i serwisowych. Ergonomiczna konstrukcja narzędzia wpływa na komfort i zmniejszenie zmęczenia pracownika.

Produkowane są dwa rodzaje narzędzi do prac elektrycznych pod napięciem i bez niego.

Narzędzia do kabli i przewodów

Jednymi z podstawowych prac elektryka jest obróbka kabli i przewodów: zdejmowanie izolacji, cięcie i zaciskanie odpowiednich konektorów. Do tych prac przydatne są różnego rodzaju automaty do ściągania izolacji, noże, szczypce i obcinaki.

Noże do kabli

Prostym narzędziem są noże, którymi ściąga się izolację ze wszystkich dostępnych w handlu kabli o przekroju okrągłym. Kołnierz zabezpieczający przed ześlizgiwaniem się ręki oraz antypoślizgowy, ergonomiczny uchwyt, dopasowany do kształtu dłoni, wyróżniają profesjonalne narzędzia. Najlepsze mają rękojeść dwukomponentową izolowaną według norm VDE (norma izolacji IEC 60900, DIN EN609000). Ostrza wykonywane są ze specjalnej narzędziowej stali hartowanej olejowo lub stali chirurgicznej. Mogą być wymienne, a ich grzbiet jest izolowany tworzywem sztucznym, zapewniającym ochronę przed zwarciem. W danych technicznych podawana jest całkowita długość narzędzia o długość i promień zakrzywienia ostrza, rodzaj stali oraz średnica ciętego kabla.

Bezpieczeństwo

HÖGERT TECHNIK. HT1P102

Bezpieczeństwo

PROLINE. 28416

Bezpieczeństwo

DEDRA. 1256

Szczypce do ściągania izolacji

Najprostsze szczypce do ściągania izolacji mają śrubę regulacyjną średnicy drutu od 0,5 do 10 mm. Automatyczne szczypce dopasowują się do średnicy przewodu, nie uszkadzając go. Stosowane są do przewodów jednożyłowych lub wielożyłowych o średnicy od 0,008 do 10 mm. Siła cięcia może być dostosowana do cięcia twardych izolacji, a obcinak tnie druty miedziane i aluminiowe. Niektórymi modelami szczypiec wykonuje się cztery czynności: przytrzymuje, ściąga izolacje, tnie i zaciska końcówki. Automaty szczególnie przydają się do obróbki kabli antenowych, aby zdjąć zewnętrzną izolację bez uszkodzenia miedzianego ekranu.

Bezpieczeństwo

Ściągacz izolacji Högert Technik HT1P182 do przewodów 0,05-10 mm2 i zaciskania końcówek.

Szczypce do różnych prac mechanicznych

W pracach z przewodami przydatne będą szczypce do ich cięcia, gięcia czy przytrzymywania.

  • Budowa szczypiec. Szczypce składają się z głowicy ze szczękami i krawędziami tnącymi oraz rękojeści, między którymi znajduje się sprężyna zwrotna. Kształt głowicy, krawędzi tnących i sposób połączenia szczęk decydują o rodzaju prac, jakie można nimi wykonywać. Elektrykom i elektronikom najczęściej są potrzebne szczypce tnące z głowicami owalnymi, ostrołukowymi, wydłużonymi. Kształt ostrzy może zapewniać cięcie czołowe, kątowe, skośne i środkowe. Szczęki szczypiec mogą być łączone ze sobą nakładkowo, z podcięciem lub być wsuwane. Do połączeń szczęk są stosowane wkręty lub nity. Precyzyjny mechanizm połączenia szczęk minimalizuje tarcie i decyduje o dokładności ustawienia ostrzy względem siebie.
  • Rodzaj stali a trwałość narzędzia. Rodzaj użytej stali i jej obróbka cieplna decydują o trwałości narzędzia. Do produkcji narzędzi popularnych są stosowane zwykłe stale narzędziowe, lepsze mają składniki stopowe z dodatkiem magnezu, wanadu, chromu lub wolframu, wpływające na trwałość ostrzy. W najlepszych szczypcach szczęki są wykonywane metodą kucia, hartowane w oleju, co zapewnia ciągłość struktury wewnętrznej i dużą wytrzymałość. Sterowany numerycznie proces szlifowania krawędzi zapewnia dużą dokładność i powtarzalność krawędzi tnących. Niektórzy producenci podają w katalogach wartości współczynnika twardości, rodzaj stali i dane dotyczące obróbki cieplnej. Podawane jest także, jakie materiały można ciąć i ich średnice (np. przewody). Narzędzia używane przez elektroników i elektryków służą najczęściej do cięcia przewodów miedzianych (Cu), miedziano-niklowych (CuNi), ze stali miękkiej (30 HRC) i twardej (50 HRC) oraz tworzyw, np. włókien kevlarowych, światłowodów. Szczypce o twardości 53–56 HRC są zalecane do cięcia drutów miękkich (Cu, Cu-Ni) i o średniej twardości, a o twardości 60–64 HRC do materiałów twardych oraz bardzo twardych (drut fortepianowy, tzw. piano). Dzięki sprężynie można szczypce łatwo utrzymać w dłoni i się nie blokują. Stosowane są różne sprężyny: śrubowe, płaskie i wymienne. Zastosowany materiał, rodzaj obróbki cieplnej, dokładność wykonania krawędzi tnących i ich zbieżność decydują o łatwości i precyzji oraz liczbie cykli cięcia. Narzędzia mogą być polerowane, czernione, chromowane, aby zabezpieczyć je przed korozją. Wszystkie te czynniki wpływają na cenę narzędzia. Im większa jest przewidywana liczba możliwych do wykonania cykli cięcia, tym narzędzie jest droższe.

UWAGA! Od proporcji między wymiarami głowicy a długością rękojeści zależy wielkość momentu tnącego.

  • Szczypce do trudno dostępnych miejsc. Dużą ofertę stanowią też szczypce do przytrzymywania podzespołów i przewodów w trudno dostępnych miejscach. Ich szczęki mają wydłużony, wąski kształt, są płaskie, półokrągłe (tzw. telefoniczne) lub okrągłe. W tej kategorii w szczególności należy zwrócić uwagę na tak zwane obcinaki zapadkowe, które wyposażone są w grzechotkę, umożliwiającą cięcie przewodów o znacznych średnicach, nawet do 100 mm. Dodatkowo bardzo ważne jest, aby narzędzie nie ściskało, a precyzyjnie cięło kabel bez uszkadzania jego struktury.

Bezpieczeństwo

PROLINE. 28519

Bezpieczeństwo

PRO. BY-CR16-OB

Bezpieczeństwo

STALCO. S-12416

Szczypce do zaciskania końcowek

Szczypce

W zaciskaniu na przewodach różnych końcówek pomocny będzie zestaw Högert HT1P176 z wymiennymi sześcioma matrycami szczęk. Opatentowany nowatorski mechanizm szybkiej wymiany szczęk umożliwia ich zmianę w czasie poniżej 10 sekund! Mechanizm zapadkowy gwarantuje precyzyjne wykonanie łączeń i powtarzalność zaciskania końcówek na przewodzie. Poręczna, wyprofilowana, dwukomponentowa rękojeść umożliwia wygodny chwyt i operowanie szczypcami. Szczęki są wykonane z wysokogatunkowej stali. System znakowania ułatwia prawidłowy montaż szczęk. Szczypce HT1P176 są polecane w mechanice samochodowej, telekomunikacji, elektronice i innych pracach monterskich.

Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo

ErgoStrip wielofunkcyjne narzędzie

ErgoStrip

Ściągacz ErgoStrip (16 95 01 SB) firmy Knipex, to pierwsze na świecie narzędzie w do usuwania izolacji z kabli, które nie tylko jest wygodne w użyciu ale łączy w sobie kilka funkcji. Unikalna rękojeść pistoletowa idealnie pasuje do „ręki”. Ponadto, na materiał obudowy wybrano miękkie tworzywo sztuczne, które zapewnia komfort pracy i pewny chwyt. Wszystkie te cechy sprawiają, że nacinanie, usuwanie i przecinanie wzdłużne izolacji nie sprawiają żadnej trudności. W dodatku, rękojeść jest tak zaprojektowana, że stożkowe końcówki pozwalają na pracę w trudno dostępnych miejscach. Przegrody pozycjonujące wyprofilowane są w taki sposób, że wraz z lekkim naciskiem uchwytu, przewody w nim umieszczane do usunięcia izolacji, łatwo „znajdują” swój profil, co umożliwia pracę nawet bez oświetlenia. Knipex ErgoStrip jest przeznaczony przede wszystkim do: usuwania izolacji z  kabli i  przewodów koncentrycznych, teleinformatycznych (np. Twisted-Pair) CAT 5-7, przewodów okrągłych (np. NYM) o średnicy 8-13 mm oraz do zdejmowania izolacji z pojedynczych przewodów. W osłonie narzędzia znajduje się również nóż, który służy do wygodnego cięcia przewodów. ErgoStrip swoje zastosowanie znajdzie wśród elektryków, mechaników jak i pracowników fabryk

Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo

Nożyce

Do cięcia przewodów splatanych o niewielkich średnicach lub z cienkiego drutu mogą służyć nożyce. Niektóre z tych narzędzi mają uchwyt do mocowania, który pozwala przypiąć je do pasa narzędziowego i zabezpiecza przed spadnięciem podczas prac na wysokości. Dodatkowo część z nich ma w rękojeści wycięcia, które pozwalają zaciskać końcówki kabli.

Szczypce do zaciskania konektorów

Produkowane są zaciskacze do różnych rodzajów konektorów. W specyfikacji może być określony rodzaj konektorów np. RJ45, R11, RJ12, do których przeznaczone są szczęki. Są także zestawy, w którym szczęki można wymieniać, dzięki czemu można mocować np. 6 rodzajów konektorów. Dodatkowo mogą być sprzedawane w zestawach z asortymentem konektorów dla elektryków samochodowych, do elektrycznego sprzętu domowego lub elektrotechniki ogólnej

Bezpieczeństwo

PRO. BY-CR18V-SU

Bezpieczeństwo

HÖGERT TECHNIK. HT1P903

Ergonomia rękojeści w szczypcach

Kształt rękojeści i jej pokrycie mają duże znaczenie dla komfortu pracy przy wielokrotnym wykonywaniu tej samej czynności. Ciągły nacisk rękojeści na dłoń może być przyczyną zmęczenia, a nawet uszkodzenia nerwu środkowego dłoni. Producenci szczypiec stosują różne pokrycia rękojeści zmniejszające te niekorzystne zjawiska. W najtańszych są stosowane pokrycia z tworzywa PCW, do najlepszych opracowano specjalny kształt rękojeści i materiały je pokrywające, uwzględniając rodzaj prac. Rękojeści najlepszych narzędzi są tak ukształtowane, aby kciuk i palce ułożyły się w prawidłowej pozycji na rękojeści. Pokrycie rękojeści gąbczastym tworzywem dodatkowo zwiększa powierzchnię styku dłoni z rękojeścią, zmniejszając nacisk jednostkowy. Odpowiednia konstrukcja szczypiec może zmniejszyć wysiłek dłoni o 20 proc. Pokrycie rękojeści może być jednolite lub składać się z dwóch materiałów antypoślizgowych, stykających się z palcami i dłonią.

Popularne wkrętaki

Wkrętaki to bardzo popularne narzędzie w pracach elektrycznych. Te najmniejsze są stosowane do prac montażowych w elektronice i mechanice. Wielkości wkrętaków są dobierane do wielkości łba wkrętu i momentu, jaki są w stanie wytworzyć do wkręcenia lub wykręcenia wkrętu. Użyte materiały decydują o jego trwałości. Wkrętak składa się z rękojeści i trzonu zakończonego grotem.

UWAGA! Przy doborze wkrętaka trzeba zwrócić uwagę na rodzaj stali, konstrukcję grota i rękojeści.

W profesjonalnych wkrętakach stosuje się wysokogatunkową stal, aby osiągnąć dużą trwałość narzędzia i przenoszenie dużych momentów, trzon jest wykonywany ze stali stopowej chromowo-wanadowo-molibdenowej, całościowo hartowany do twardości powyżej 50 HRC. Dzięki temu przy trudnych do odkręcenia wkrętach, ostrza wkrętaka się nie uszkodzą, szczególnie jest to istotne w wkrętakach krzyżakowych. Trzon wkrętaków ma kształt okrągły lub sześciokątny, zazwyczaj jest niklowany lub chromowany, rzadziej czerniony. Grot może być czerniony (oksydowany), niklowany lub chromowany i pokryty różnymi powłokami: nasypem diamentowym, wolframowo-karbidowym lub nacinany laserowo. Pokrycia i obróbka laserowa zwiększają powierzchnię tarcia narzędzia z gniazdem wkrętu i redukują tzw. efekt wyślizgiwania się (come-out). Kształt grota stanowi o nazwie wkrętaka i jego przeznaczeniu. Najczęściej stosowane są groty do śrub z rowkiem, typu Phillips, Torx, Pozidriv, sześciokątnych.

Bezpieczeństwo

PROLINE. 10937

Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo

Zestaw wkrętaków Wera Kraftform Kompakt VDE 18 Universal 1 z wymiennymi trzpieniami 89 mm lub 154 mm oraz próbnikiem napięcia

Normy i certyfikaty GS, VDE

Normy i certyfikaty

Oznakowanie „GS” informuje, jak sprawdzono narzędzie pod względem bezpieczeństwa pracy. Jest znakiem zdefiniowanym przez przepisy prawne dotyczące technicznego wyposażenia miejsca pracy oraz produktów konsumenckich. Ponieważ większość certyfikatów związanych z narzędziami dla elektryków pochodzi z Niemiec, GS to skrót od „Geprüfte Sicherheit”, czyli po polsku „sprawdzone bezpieczeństwo”. Może być umieszczony na narzędziach wyłącznie w formie wyznaczonej przez organizację przeprowadzającą certyfikację, np. TÜV Rheinland. Jest to pomocne przy świadomym wyborze bezpiecznych i niezawodnych narzędzi dla elektryków, które nie zawierają substancji szkodliwych. Popularny jest też niemiecki certyfikat VDE – Verband der Elektrotechnik, stowarzyszenia technicznego. Instytut Kontroli Zrzeszenia Elektryków Niemieckich ma zagwarantować zarówno dotrzymanie norm dotyczących narzędzi, jak i wymogów bezpieczeństwa zgodnie z wieloma unijnymi rozporządzeniami. Narzędzia oznakowane podwójnym trójkątem są dodatkowo sprawdzane i każde z nich wytrzymuje napięcie 1000 V (napięcie zmienne), zgodnie z normą EN 60900, zwaną inaczej normą IEC 60900:2004. Wszystkie narzędzia kontrolowane według tej normy muszą być wyraźnie oznaczone. UWAGA! Dla narzędzi do prac pod napięciem wymagane są takie informacje jak nazwa producenta, model i typ narzędzia, rok produkcji, znak podwójnego trójkąta i dodatkowo napis „1000 V”

Bezpieczeństwo

KNIPEX. 78 06 125

Bezpieczeństwo

HÖGERT TECHNIK. HT1S973

Wkrętaki izolowane

Do prac pod napięciem mają one charakterystyczne pokrycie grota tworzywem, co umożliwia pracę pod napięciem zmiennym 1000 V. Znak podwójnego trójkąta i dodatkowo napis 1000 V jest potwierdzeniem spełnienia normy VDE. Także we wkrętakach należy zwrócić uwagę na ukształtowanie rękojeści. W profesjonalnych rozwiązaniach cylindryczny kształt rękojeści o mniejszej średnicy umożliwia łatwe i szybkie dokręcanie oraz odkręcanie śrub. Dobrana długość rękojeści zapewnia właściwe ułożenie palców do szybkiego i precyzyjnego obracania wkrętakiem.

UWAGA! Grot wkrętaka może mieć końcówkę magnetyczną, przytrzymującą wkręt, co ułatwia jego wkręcanie.

Wkręty są oferowane w zestawach, popularne są też bity, czyli zestaw wymiennych grotów dopasowanych do jednej rękojeści.

Narzędzia izolowane do pracy pod napięciem

Tylko wykwalifikowany elektryk może pracować na urządzeniach znajdujących się pod napięciem. Narzędzia do tego przeznaczone są specjalnie zaprojektowane, a materiały izolacyjne je pokrywające są wykonane z tworzywa barwionego na czerwony lub czerwono-żółty kolor i spełniającego wymagania dla materiału izolacyjnego. Są to różnego rodzaju obcinaki, szczypce, wkrętaki, płaskie klucze. Trzony wkrętaków są pokrywane tworzywem izolującym, jedynie odsłonięty jest fragment 15- lub 18-milimetrowej końcówki narzędzia

Bezpieczeństwo

DEDRA. 18A1004

Bezpieczeństwo

PROLINE. 10544

Bezpieczeństwo

PROLINE. 10511

Testy narzędzi według normy VDE 1000 V IEC 60900:2012

Każde narzędzie VDE w procesie produkcyjnym przechodzi testy elektryczne i mechaniczne.

  • Test pod napięciem. Wszystkie narzędzia VDE mające specjalne oznaczenie sprawdzane są pod napięciem 10.000 V AC i dopuszczone są do użycia z napięciem 1.000 V AC i 1000/1500 V DC.
  • W teście izolacji elektrycznej po 24-godzinnym zanurzeniu w wodzie sprawdza się pod napięciem 10 kV AC przez 3 minuty prąd upływu między metalem i nasadką. Prąd musi być mniejszy niż ustalona granica.
  • W teście wytrzymałości na nacisk 20 N w temperturze 70 °C i napięciu 5 kV nie powinno dojść do przebicia elektrycznego.
  • Test przylegania materiału izolacyjnego na rękojeści daje gwarancję, że po 168 godzinach wygrzewania narzędzia w temperaturze 70 °C i przy obciążeniu 500 N rękojeść nie ulegnie rozłączeniu z narzędziem.
  • Testem na wysoką temperaturę, polegającym na działaniu płomienia na izolację, sprawdza się palność materiału izolacyjnego.
  • Testem udarowym bada się, czy schłodzone narzędzie w temperaturze - 25 °C nie będzie miało pęknięć w nasadce.

UWAGA! Stosowany przez niektórych producentów trójkolorowy (trzy warstwy) system ostrzegawczy informuje o zmianach właściwości narzędzia. Kolor pomarańczowy lub czerwony zapewnia o ochronie maksymalnej, pojawienie się warstwy zielonej informuje o konieczności zmiany narzędzia, a żółta nakazuje przerwanie jego użytkowania.

Bezpieczeństwo

Próbnik napięcia Högert Technik HT1S980.

Próbniki napięcia

Wkrętakowe próbniki napięcia to proste narzędzia wykrywające napięcie w gniazdku, na przewodach i  urządzeniach elektrycznych. Napięcie pokazywane jest przez zapalenie się neonówki lub LED w  górnej części wkrętaka lub przy bardziej zaawansowanych konstrukcjach – na wyświetlaczu LCD, a sam próbnik bardziej przypomina nowoczesne termometry niż klasyczny śrubokręt. Wynik pomiaru pokazywany jest po bezpośrednim dotknięciu przewodu lub w wypadku niektórych modeli w niewielkiej odległości od źródła napięcia.

Bezpieczeństwo
Bezpieczeństwo

Szczypce precyzyjne Electronic Super Knips Knipex 78 06 125 VDE do cięcia przewodów (0,2-2,1 mm) i opasek kablowych.

Wykrywacze przewodów

W pracach elektrycznych pomocne są przyrządy ułatwiające wyszukiwanie przewodów elektrycznych i profili metalowych w ścianach. W zależności od typu urządzenia można nimi penetrować przestrzeń na różnych głębokościach i  w  różnych materiałach, z  jakich wykonane są ściany. Odczytu wyniku pomiaru dokonuje się za pomocą diod lub na ekranie LCD.

2019-09-26

Kontakt z redakcją

Zapisz się do newslettera

© 2019 InfoMarket