Użytkownik

Zaloguj

Zarejestruj

Sekcje

WARSZTAT

Komfortowe użytkowanie elektronarzędzi

Komfortowe użytkowanie

W elektronarzędziach, zwłaszcza elektronarzędziach ręcznych, ważne są nie tylko ich parametry techniczne czy dostępne funkcje, ale też rozmaite rozwiązania i systemy zwiększające komfort użytkowania – niezależnie od tego, czy mamy do czynienia ze szlifierką, wiertarką czy młotem pneumatycznym.

Producenci elektronarzędzi dbają o to, żeby sprzęt był jak najwygodniejszy w użyciu, a przy tym także skuteczny w działaniu i bezpieczny dla operatora. Mamy tu na myśli stosowane przez nich rozmaite rozwiązania konstrukcyjne, jak chociażby ergonomiczne uchwyty niwelujące wibracje, a także rozwiązania systemowe, jak np. dodatkowy osprzęt odsysający pył.

Dyrektywy dotyczące drgań

Bezpieczna eksploatacja elektronarzędzi ręcznych została zdefiniowana już na poziomie norm, przepisów i dyrektyw, które odgórnie regulują i definiują zagadnienia z tym związane. Jednym z takich dokumentów jest europejska dyrektywa 2002/44/WE „w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji)”. Została ona wprowadzona w celu ochrony pracowników przed problemami zdrowotnymi spowodowanymi przez wibracje typu HAV (hand arm vibration) – na dłoniach i ramionach. W ramach przepisów określa się m.in. limity czasu, w którym użytkownik elektronarzędzia może być narażony na wibracje. Dopuszczalne wartości są niejako wypadkową poziomu wibracji wytwarzanych przez dane elektronarzędzie i dopuszczalny dzienny czas ekspozycji (rzeczywisty czas pracy z tym elektronarzędziem). Przestrzeganie zaleceń związanych z dopuszczalnym czasem ekspozycji na wibracje jest bardzo istotne dla zdrowia. Długotrwałe narażenie na drgania może wywołać szereg zaburzeń w organizmie człowieka, doprowadzając w konsekwencji do trwałych, nieodwracalnych zmian chorobowych. Rodzaj tych zmian zależny jest od rodzaju drgań (mogą to być tzw. zmiany ogólne lub miejscowe). Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach krążenia (naczyniowym), nerwowym, kostno-stawowym. Może objawiać się mrowieniem rąk, drętwieniem czy nawet bieleniem palców lub też zaburzeniami czucia. Zespół zmian, zwany zespołem wibracyjnym, został zresztą uznany w wielu krajach, w tym również w Polsce, za chorobę zawodową (w oficjalnym wykazie chorób zawodowych w Polsce znajduje się od 1968 r.).

Dyrektywy dotyczące

Ważne normy i ustawy

Oprócz dyrektyw w Polsce obowiązują rozmaite ustawy dotyczące prawa budowlanego, energetycznego czy ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Nie należy też zapominać o zasadach BHP dotyczących pracy z urządzeniami i instalacjami energetycznymi. Szczegółowe wymagania możemy znaleźć chociażby w normach PN-EN 50144 „Bezpieczeństwo użytkowania narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym – wymagania szczegółowe” oraz PN-EN 60745 „Narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym – bezpieczeństwo użytkowania – wymagania szczegółowe”. Co ciekawe, w krajach Unii Europejskiej stosowanie norm nie jest obowiązkowe. Definicje i wytyczne w nich zawarte mają jedynie wspomagać producentów w procesie projektowania i produkcji sprzętu, a użytkowników we właściwej eksploatacji posiadanych elektronarzędzi.

Bezprzewodowy autostart

Odkurzacze warsztatowe mogą być wyposażone w automatyczne sterowanie, które uruchamia odkurzacz bezpośrednio po uruchomieniu elektronarzędzia. Jeszcze bardziej funkcjonalnym rozwiązaniem jest bezprzewodowy autostart, który stosowany jest w niektórych elektronarzędziach firmy Makita. Mamy tu na myśli system AWS (Auto-start Wireless System). Wykorzystuje on specjalny moduł kompatybilny z Bluetoothem. Praca z elektronarzędziem, które trzeba podłączyć do odkurzacza przez wąż, wymaga od użytkownika dodatkowego włączania i wyłączania obydwu urządzeń. Zabiera to dodatkowy czas, a przy tym jest uciążliwe. Często zdarza się też, że użytkownik zapomni o włączeniu odkurzacza i tym samym naraża się na ryzyko wdychania nieczystego powietrza. Właśnie ten problem rozwiązuje system AWS, który składa się z dwóch podstawowych elementów – zdalnego włącznika odkurzacza z komunikacją radiową oraz niewielkiego modułu, który mocuje się w specjalnym gnieździe w kompatybilnych elektronarzędziach. Funkcja modułu polega na komunikacji z elektronarzędziem i wysłaniu radiowego sygnału włączającego lub wyłączającego odkurzacz w momencie wciśnięcia lub zwolnienia jego włącznika. Aby sygnał ten mógł być odebrany przez Bluetooth odkurzacza i odpowiednio przetworzony, czego skutkiem jest jego włączenie lub wyłączenie, obydwa moduły muszą zostać sparowane. Jest to koniecznym warunkiem współpracy odkurzacza i elektronarzędzia obsługującego system AWS.

Bezprzewodowy

Systemy antywibracyjne

Producenci elektronarzędzi opracowują rozmaite autorskie, często opatentowane rozwiązania chroniące pracowników m.in. przed szkodliwym wpływem wspomnianych już wibracji. Przykładem takiego rozwiązania jest AVT (Anti Vibration Technology) firmy Makita, które umożliwia zmniejszenie poziomu drgań nawet o 70 proc. Inżynierowie Makity, opracowując technikę AVT, wzorowali się na rozwiązaniach stosowanych w japońskim budownictwie, które zostały opracowane po to, aby chronić budynki przed zawaleniem podczas trzęsień ziemi, które się często pojawiają w tamtej części świata. Technika AVT zadebiutowała na rynku już w 2005 r., a obecnie stosowana jest m.in. w młotach udarowo- -obrotowych, wyburzeniowych oraz piłach posuwowych. Działanie tego systemu polega na zmianie ciśnienia powietrza w komorze korbowej i komorze bębna, co „aktywnie” steruje stabilizatorem, przesuwając go w kierunku przeciwnym do tłoka. Dzięki zastosowaniu tego typu rozwiązań praca z młotem udarowym czy wyburzeniowym jest dużo wygodniejsza i nie wymaga już tak „silnej ręki” – do tego stopnia, że obserwując z daleka operatora trzymającego narzędzie z systemem AVT, trudno rozpoznać, czy zostało ono uruchomione, czy też nie. Niektóre urządzenia Makity oprócz systemu AVT mogą obsługiwać dodatkowo system Soft No Load, dzięki któremu włączenie maszyny na biegu jałowym bez obciążenia powoduje nie tylko zmniejszenie wibracji, ale także zmniejszenie obrotów. W ten sposób operator może skutecznie i precyzyjnie przyłożyć np. dłuto w pożądane miejsce. Dopiero w momencie dociśnięcia narzędzia do materiału układ elektroniczny przywraca pełną moc znamionową urządzenia. Makita w celu tłumienia niepożądanych drgań stosuje w swoim sprzęcie również system SJS (Super Joint System) lub jego nowszą wersję SJS II. Rozwiązanie to opiera się na spiralnej sprężynie, która przenosi siłę z wirnika na stożkowe koło zębate. Ponieważ siła ta nie jest przenoszona przez połączenie sztywne, tego typu systemy umożliwiają przy włączeniu elektronarzędzia jego łagodniejszy rozruch i jednocześnie służą jako sprzęgło przeciążeniowe. Podczas obróbki rozmaitych materiałów zawsze mogą wystąpić lekkie odbicia w wyniku niewłaściwego trzymania elektronarzędzia, a zatem przekładnia byłaby mocno obciążona i zużywałaby się szybciej. System SJS kompensuje te odbicia (drgania skrętne) i umożliwia pracę przy niskim poziomie wibracji. SJS to także ulepszona konstrukcja silnika, głównie pod względem izolacyjności. Drut uzwojenia ma też większy przekrój, co sprawia, że silnik pracuje z większą efektywnością. Zastosowano tutaj również opatentowaną powłokę Zick-Zack z żywicy epoksydowej, która na skutek dużej prędkości obrotowej wirnika tworzy pierścień ochronny, utrzymujący niewielkie ciała obce i pył z dala od uzwojenia. W systemie SJS szczotki węglowe są chłodzone strumieniem zasysanego powietrza, co też przyczynia się do zwiększenia ich trwałości.

Komfortowe użytkowanie

W ofercie producentów elektronarzędzi dostępne są specjalne pochłaniacze pyłu z filtrem HEPA i specjalnym pojemnikiem. Wlot odsysania może być regulowany, co pozwala dostosować jego wielkość np. do grubości i długości wiertła.

Ograniczenie wibracji

Jednym z autorskich systemów umożliwiających redukowanie wibracji jest UVP (User Vibration Protection) marki Hikoki. Producent stosuje to rozwiązanie m.in. w młotowiertarkach, młotach wyburzeniowych, a także w szlifierkach. System UVP powstał, aby pomóc osiągnąć cele europejskiej dyrektywy dotyczącej ochrony pracowników przed szkodliwym działaniem drgań. W zależności od typu elektronarzędzia stosowane są nieco inne elementy konstrukcyjne, których zadaniem jest zmniejszenie poziomu szkodliwych wibracji odczuwanych przez operatora. Na przykład w młotowiertarce czy młocie wyburzeniowym stosuje się przeciwwagę na sprężynie piórowej, która dzięki powstającemu rezonansowi redukuje wibracje. UVP to także ulepszona konstrukcja rękojeści, która została wyposażona w specjalne podkładki absorbujące wibracje. System UVP jest też stosowany w niektórych modelach wiertarek Hikoki – tutaj drgania są wyłapywane dzięki zastosowaniu sprężyny i O-ringów, a rękojeść jest izolowana od części, w której wibracje są generowane. Z kolei w szlifierkach z UVP tylna rękojeść i korpus połączone są za pomocą ruchomego mechanizmu otoczonego przez amortyzator obudowy. Dodatkowo rękojeść boczna również pochłania drgania. Zastosowanie nowej przekładni pozwoliło dodatkowo na zredukowanie hałasu. W UVP wyposażone są również piły szablaste Hikoki. Poziom wibracji zmniejszono w tym wypadku, stosując mechanizm przeciwwagi. Ruch masy przeciwwagi w odwrotnym kierunku niż ruch elementu tnącego ostrza pozwala zmniejszyć poziom drgań o ponad 30 proc. w porównaniu z analogicznym modelem pozbawionym tego rozwiązania.

Ograniczenie

Systemy odpylające

Podczas pracy z urządzeniem bardzo często powstaje pył lub też drobne odpady (np. przy obróbce drewna). Dlatego też dostępne na rynku elektronarzędzia wyposażane są często w przyłącze je odprowadzające. Tego typu usprawnienia powodują, że możemy z elektronarzędziem pracować wydajniej, ale też chronić zdrowie oraz samo elektronarzędzie przed szkodliwymi cząsteczkami pyłu. Łatwiej jest też utrzymać porządek na stanowisku pracy. Do odprowadzania pyłu powstającego podczas obróbki materiału z wykorzystaniem elektronarzędzi przydatne są różnego rodzaju pokrywy odsysające. Stosuje się je m.in. do szlifierek, wiertarek oraz koronek wiertniczych. Dzięki nim wytwarzany pył można odprowadzić od razu do worka lub odkurzacza warsztatowego. Tego typu pokrywy mogą być montowane bez użycia dodatkowych narzędzi, a więc ich instalacja jest szybka i intuicyjna. Pokrywy bezpyłowe sprawdzą się m.in. podczas szlifowania powłok farby, lakieru, tworzyw sztucznych i wzmocnionych włóknem szklanym oraz drewna. Nie nadają się jednak do obróbki metali. Pokrywy odsysające wykorzystuje się np. w połączeniu z talerzem szlifierskim oraz fibrowym papierem ściernym.

Komfortowe użytkowanie

Dzięki odpowiednim przyłączom odkurzacze warsztatowe mogą efektywnie współpracować z elektronarzędziami, a w wypadku niektórych modeli uruchamiać się wraz z włączeniem zasilania szlifierki czy nawet młotowiertarki.

Praca w trudnych warunkach

Warunki pracy z elektronarzędziami często są dalekie od idealnych. Podobnie jak w innych urządzeniach elektrycznych, tak i w elektronarzędziach spotkamy się z oznaczeniem klasy ochrony IP (International Protection Rating). Standard ten jest międzynarodowy i uniwersalny. Określa, w jakim stopniu urządzenie jest zabezpieczone przed wnikaniem ciał stałych i wody. W wypadku narzędzi z akumulatorem dotyczy ona samego urządzenia, a nie jego zasilania. Pierwsza cyfra po akronimie IP oznacza stopień ochrony przed ciałami stałymi, druga przed wodą. Im poszczególne cyfry są większe, tym lepsze jest zabezpieczenie. Na przykład część elektronarzędzi jest zgodna z normą IP56 (np. niektóre modele marki Hikoki). Oznacza to ochronę przed wnikaniem pyłu w ilości, która nie zakłóca pracy urządzenia oraz przed silnymi strumieniami wody lub jego zalewaniem z dowolnego kierunku. Mimo wszystko producenci zawsze zalecają używanie produktów w możliwie jak najlepszych warunkach i nienarażanie ich na nadmierną eksploatację, np. przez umieszczenie ich pod wodą. Firma Makita stosuje np. technikę XPT (Extreme Protection Technology), która jest właśnie odpowiedzialna za zwiększenie odporności sprzętu na pył i wilgoć. Woda, nawet jeśli dostała się do wewnątrz elektronarzędzia wykorzystującego XPT, po skropleniu się na obudowie jest usuwana na zewnątrz.

Jednym z podstawowych, ale niezwykle ważnych elementów wielu elektronarzędzi jest ergonomiczny, antypoślizgowy uchwyt, który minimalizując odczuwanie wibracji, poprawia komfort pracy operatora.

Praca

Usprawnienia w szlifierkach i nie tylko

Producenci stosują rozmaite rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo operatora na stanowisku pracy. Niektóre z nich są właściwe dla danej grupy urządzeń, a niektóre dostępne w rozmaitych elektronarzędziach, niezależnie od ich przeznaczenia. Mamy tu na myśli m.in. funkcję łagodnego rozruchu. Bywa ona różnie nazywana, zależnie od producenta (np. S-start w wypadku urządzeń marki Hikoki). Umożliwia delikatny rozruch, bez „szarpnięcia” podczas włączania zasilania. Podczas „miękkiego” startu zmniejszony jest m.in. pobór prądu, a także zużycie wirnika i przekładni elektronarzędzia. Bardzo przydatnym rozwiązaniem jest zabezpieczenie na wypadek nagłego i nieprzewidzianego szarpnięcia narzędziem. Do takich należy m.in. system RFC (Reactive Force Control) stosowany przez Hikoki. System sprawdza obciążenie silnika i w razie jego gwałtownego wzrostu (np. wynikającego z nagłego zaklinowania się tarczy czy wiertła) odcina zasilanie. Analogiczne rozwiązanie – technikę AFT (Active Feedback Sensing) – ma w swoich elektronarzędziach firma Makita. Dla komfortu pracy, np. ze szlifierką kątową, ważna jest także stabilizacja prędkości obrotowej, również pod obciążeniem. Sprawia ona, że narzędzie nie zmniejsza swoich obrotów w momencie kontaktu z obrabianym materiałem. Za tego typu udogodnienie odpowiadają specjalnie zaprojektowane układy elektroniczne.

Komfortowe użytkowanie

W elektronarzędziach marki Makita – młotach udarowo-obrotowych, wyburzeniowych i piłach posuwowych – wykorzystywany jest redukujący wibracje system AVT (Anti Vibration Technology).

Dostępne może być też sprzęgło przeciążeniowe (np. w szlifierkach – odłączające napęd w razie zakleszczenia się tarczy), czujnik termiczny (unieruchamiający urządzenie w razie zagrożenia przegrzaniem), a także zabezpieczenie przed ponownym, nagłym uruchomieniem po zaniku napięcia. Kolejnymi przydatnymi mechanizmami są hamulec bezpieczeństwa (natychmiast unieruchamiający elektronarzędzie po wyłączeniu zasilania) oraz bezpieczny wyłącznik (chroniący przed poranieniem operatora lub uszkodzeniem obrabianego materiału w razie upadku lub zasłabnięcia operatora, czyli w sytuacjach, gdy użytkownik utraci kontrolę nad elektronarzędziem).

Komfortowe użytkowanie

Wygodne prowadzenie urządzenia zapewniają często odpowiednio umiejscowione uchwyty. Z uwagi na znaczną masę niektórych urządzeń uchwyty mogą być pokryte specjalną powłoką antypoślizgową, np. gumą, w celu zapewnienia pewniejszego chwytu. Dobrym przykładem jest tutaj technika LVH (Low Vibration Handle) marki Hikoki. Elektronarzędzia mogą być również wyposażone w specjalny adapter, który umożliwia bezpośrednie podłączenie ich do odkurzacza warsztatowego. Dzięki temu wióry czy też pył są bezpośrednio odsysane, a miejsce pracy pozostaje czyste. Możliwa jest tym samym obróbka z większą dokładnością. Oprócz tego podłączony odkurzacz zapewnia dodatkowe chłodzenie, co często ma duże znaczenie (np. w wypadku frezarek drewno podczas obróbki nagrzewa się, a wzrost temperatury w określonych okolicznościach mógłby doprowadzić do jego zapalenia się). W zestawie z niektórymi elektronarzędziami znaleźć możemy worek na pył. Jest to wygodne rozwiązanie, np. we frezarkach akumulatorowych i kompaktowych, gdzie zapewnia większą swobodę pracy. W niektórych elektronarzędziach producenci stosują również oświetlenie LED. Ma ono doświetlać obszar roboczy i zapewnić operatorowi wygodniejszą pracę.

Komfortowe użytkowanie

Systemy odciągu pyłu podłączane do odkurzacza zbierają pył i wodę podczas wiercenia na ścianie, w podłodze lub suficie. W zależności od konstrukcji mogą być wykorzystywane do różnego typu wierteł i otwornic. Dostępne są również odciągi typu „twin”, które mogą być użyte jako prowadnice centrujące dla sąsiadujących gniazd.

2019-06-24

Kontakt z redakcją

Zapisz się do newslettera

© 2019 InfoMarket